Enflasyon, malların veya hizmetlerin genel fiyat düzeyinde olan artışı ifade eden bir göstergedir.

Enflasyon ölçümü yıllık bazda hesaplanır. Yüzde olarak ifade edilir. Enflasyonda olan her artış sahip olduğunuz paranın değerinin düşmesine yol açar.

Bir ülkede enflasyon yüksek ise paranın alım gücü sürekli değişkenlik gösterir. Enflasyon yükselirse alım gücü de buna paralel olarak düşmektedir.


Basitçe örnek vermek gerekirse, bir kilo domatesin fiyatı 5 TL iken yıllık enflasyonun %10 olması halinde bir sene sonunda 5.5 TL olması öngörülür. Bu sebeple elinizdeki 5 TL ile bir sene sonra bir kilo domates alamaz hale gelirsiniz.

Enflasyon fiyatlar genel seviyesindeki artışı gösterirken bu durumun tam tersine ise deflasyon denir. Deflasyon belirli bir zaman aralığında fiyatlar genel seviyesinde oluşan sürekli düşüşe denir.

Eğer bir ekonomide yüksek enflasyonun yanı sıra ekonomik durgunluk ve yüksek işsizlik de oluşur ise bu duruma stagflasyon denmektedir. Stagflasyon özellikle 1974 yılında ortaya çıkan ilk petrol krizi esnasında yaşanmıştır. Bu dönemde petrol fiyatları aşırı artarken bir yandan da ekonomik durgunluk baş göstermiştir.


Enflasyonun Nedenleri

Enflasyonun oluşmasına sebep olan iki neden vardır;

  • Talep Sebepli Enflasyon

Genelikle büyüyen ekonomilerde görülen bu enflasyon türü, bir mala veya hizmete olan talebin o talebin arzına göre daha hızlı artması ile oluşur.

  • Üretici Kaynaklı Enflasyon

Üreticilerin artan maliyetleri sebebi ile arz ettikleri malın fiyatını yükseltmesiyle oluşur. Maliyetin artmasına, ücretler,vergiler ya da ithalat maliyetleri gibi unsurlar sebep olabilir.

Enflasyona Katlanma Maliyeti

Enflasyon tahmin edilemez olduğu zamanlarda kötü sonuçlar doğurur. Durum tam tersi yani tahmin edilebilir ise, hane halkı bu durumdan çok fazla etkilenmeyebilir.
Enflasyon öngörülebilir ise kişiler tarafından telafi edilebilir. Örneğin bankalar faiz oranları değiştirebilir, çalışanlar ise enflasyona göre ücret artışı talep edebilirler.
Peki enflasyon artılı beklentilerin üstünde olur ise;

İşte bu durumda hem üreticiler hem de tüketicilerin harcamalarında düşüş gözlemlenir. Özellikle emekliler gibi sabit bir maaş ile geçinen insanların hayat standartlarında ve satın alma güçlerinde düşüş oluşur.

Enflasyonun yükselmesi görüldüğü gibi yaşam standartlarınızı olumsuz etkiler. Durum böyle iken ücretler enflasyon düzeyinde ya da daha fazla artmıyor ise esas sorun buradadır. Başka bir deyişle enflasyonun yükselmesine değil ücretlerinizin artmamasına daha önem vermelisiniz.

Kontrol edilebilir düzeyde enflasyon gelişmekte olan ülkeler için büyüme işaretidir. Enflasyonun hiç olmaması ekonomik zayıflığı işaret edebilir. Bu yüzden enflasyona iyi ya da kötü demeden önce bu durumun kişisel ekonomik durumunuzla da alakalı olduğunu unutmayın.

Enflasyon Nasıl Hesaplanır ?

Enflasyonun hesaplanması tamamen bir istatiksel çalışmadır. Ülkede ekonomiyi temsil eden bir takım mal ve hizmetler bir araya getirilerek bir sepet oluşturulur. Sepetin maliyetinde oluşun bir önceki döneme göre artış ve azalış enflasyon oranının yüzdesel olarak bulunmasını sağlar.

Türkiye’de iki çeşit enflasyon ölçümü yapılır;

Tüfe (Tüketici fiyatları Endeksi): Benzin, gıda, giyim, otomobil gibi tüketici mal ve hizmetlerinde olan fiyat değişikliklerine odaklanır.

Tüfe fiyatlarda olan değişikliği tüketiciler açısından ölçer. Bu ölçüm ülkemizde TÜİK tarafından yapılmaktadır.

Üfe ( Üretici Fiyatları Endeksi): Yerli mal ve hizmet üreten üreticilerin fiyatlarında meydana gelen değişimi ifade eder. Burada ölçüm satıcılar açısından ölçülür. Ölçümü yine TÜİK tarafından yapılmaktadır.

Bu göstergeler büyük çaptaki anketler olarak düşünülebilir. Her ay, resmi istatistik kurumları, perakende mağazaları, hizmet veren işletmeleri inceleyerek fiyatlarda oluşan değişiklikleri saptarlar. Böylelikle her ay açıklanan enflasyon oranları karşımızı çıkar.

Enflasyon Sepetinde Neler Var ?

Enflasyonun hesaplanması için oluşturulan sepette, tükettiğimiz gıdalar, alkollü ve alkolsüz içecekler, tütün ürünleri, giyim ve ayakkabı, barınma, sağlık, ulaşım, tatil ve eğlence alt başlıkları altında bir çok kalem bulunmaktadır. Her bir kalemin enflasyon hesaplanmasına etkisi farklı seviyededir.

Enflasyon sepetinde son yapılan değişiklikle birlikte gıda enflasyonunu önlemek için gıda fiyatlarının etkisi azaltılmıştır.

Aşağıda son yıllara ait enflasyon sepetine yapılan değişiklikleri bulabilirsiniz.

Sonuç olarak,

Enflasyonun hiç olmaması ya da yüksek olmasının kötü bir durum olduğunu artık biliyoruz. Ücret artışlarınız enflasyon üzerinde ise ve birikimlerinizi bir şekilde değerlendirebilirseniz, enflasyonun etkilerini azaltabilirsiniz.

Yorum Yap

Bu Yazıya Siz de Yorumunuzu Katın

Loading Facebook Comments ...